Yasal miras payı nasıl hesaplanır?
Türk Medeni Kanunu yasal mirasçılığı zümre sistemiyle düzenler. Önce mirasbırakanın en yakın mirasçı zümresi belirlenir. Daha yakın zümrede mirasçı bulunması, sonraki zümrenin mirasçılığını engeller. Sağ kalan eş ise tek başına ayrı bir zümre değildir; birlikte bulunduğu zümreye göre farklı oranlarda pay alır.
Eş ve çocuklar varsa miras payı
Kanunun 495. maddesine göre birinci derece mirasçılar altsoydur ve çocuklar eşit mirasçıdır. Sağ kalan eş altsoyla birlikte mirasçıysa 499. madde gereği mirasın 1/4'ünüalır; kalan 3/4 altsoy kollarına gider.
Örneğin 4.000.000 TL net tereke, sağ kalan eş ve iki yaşayan çocuk varsa eş 1.000.000 TL; her çocuk 1.500.000 TL yasal pay alır.
Vefat etmiş çocuğun payı torunlara nasıl geçer?
Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yasal payı ortadan kalkmaz. Madde 495'e göre onun yerini kendi altsoyu halefiyet yoluyla alır. Bu nedenle hesaplayıcı “aktif altsoy kolu” kavramını kullanır.
Örneğin mirasbırakanın bir yaşayan çocuğu ile kendisinden önce ölen başka bir çocuğunun iki çocuğu bulunuyorsa önce iki çocuk kolu eşit pay alır. Sonra ölen çocuğun kol payı iki torun arasında ayrıca bölünür.
Altsoy yoksa anne ve babanın miras payı
Madde 496'ya göre altsoy bulunmadığında ana ve baba zümresi mirasçı olur. Ana ve baba eşit mirasçıdır. Bunlardan biri mirasbırakandan önce ölmüşse onun yerine kendi altsoyu geçer. Bir tarafta hiç mirasçı yoksa bütün zümre payı diğer tarafa kalır.
Sağ kalan eş bu zümreyle birlikte mirasçıysa mirasın 1/2'sini alır. Kalan yarı aktif ana/baba kollarına dağıtılır.
Büyükanne ve büyükbaba zümresinde miras paylaşımı
Altsoy ile ana-baba zümresi ve onların altsoyu bulunmuyorsa üçüncü zümre olan büyük ana ve büyük babalar devreye girer. Sağ kalan eş bu zümreyle birlikte mirasçı olduğunda eşin payı 3/4, zümrenin toplam payı 1/4olur.
Madde 497'de bir büyük ana/baba kolunun veya bir tarafın tamamen boş olması halinde payın aynı tarafa ya da diğer tarafa geçişi ayrıca düzenlenmiştir. Hesaplayıcı ana ve baba tarafındaki aktif kolları ayrı seçtirerek bu temel dağılımı ön hesaplar.
Sağ kalan eşin yasal miras payları
| Eşin birlikte mirasçı olduğu grup | Eşin payı | Diğer zümrenin payı |
|---|---|---|
| Altsoy | 1/4 · %25 | 3/4 · %75 |
| Ana-baba zümresi | 1/2 · %50 | 1/2 · %50 |
| Büyük ana-baba zümresi | 3/4 · %75 | 1/4 · %25 |
| Bu zümrelerden hiçbiri yok | Tamamı · %100 | — |
Evlatlığın miras hakkı
Türk Medeni Kanununun 500. maddesine göre evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa yasal mirasçı olmaz.
Hiç mirasçı yoksa ne olur?
Sağ kalan eş ve Kanunda düzenlenen yasal mirasçı zümreleri bulunmuyorsa 501. madde gereği miras Devlete geçer. Hesaplayıcı “zümre yok + eş yok” seçiminde bu sonucu gösterir.
Miras payı ile miras vergisi aynı şey değildir
Bu sayfa önce terekenin yasal mirasçılar arasındaki payını belirler. Mirasçının kendisine düşen pay belli olduktan sonra 2026 istisna ve kademeli vergi tarifesi için Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama 2026 aracını kullanabilirsiniz.
Hangi durumlar bu basit yasal paylaşımı değiştirir?
Gerçek dosyada önce terekenin kapsamı ve varsa eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesi belirlenir. Ayrıca vasiyetname, miras sözleşmesi, saklı pay ve tenkis, mirastan çıkarma, mirasın reddi, mirastan feragat, denkleştirme, tereke borçları ve mirasçılık belgesindeki özel durumlar sonucu değiştirebilir.
Bu nedenle araç standart yasal mirasçılık senaryoları için ön hesaplama sağlar; uyuşmazlıklı veya çok katmanlı soy ağacında mirasçılık belgesi ve profesyonel hukuki değerlendirme esas alınmalıdır.
Resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Eş ve çocuklar varsa miras nasıl paylaşılır?
Türk Medeni Kanunu m.499'a göre sağ kalan eş mirasın dörtte birini alır. Kalan dörtte üç altsoy arasında zümre ve halefiyet kurallarına göre paylaşılır.
Eş ve anne baba varsa eşin miras payı ne kadar?
Altsoy yok ve ana-baba zümresiyle birlikte mirasçılık varsa sağ kalan eş mirasın yarısını alır. Kalan yarı ana ve baba kollarına gider.
Eş ve büyükanne büyükbaba varsa eş ne kadar alır?
İlk iki zümre yoksa ve eş büyük ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa eşin yasal payı mirasın dörtte üçüdür.
Çocuk vefat etmişse torunlar mirasçı olur mu?
Evet. Kanuna göre mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır. Torunlar önce ölen çocuğun koluna düşen payı kendi aralarında paylaşır.
Hiç yasal mirasçı yoksa miras kime kalır?
Sağ kalan eş ve Kanunda belirtilen yasal mirasçı zümreleri bulunmuyorsa miras Devlete geçer.
Bu hesap vasiyetnameyi dikkate alır mı?
Hayır. Araç yasal mirasçılık oranlarının ön hesabını yapar. Vasiyetname, miras sözleşmesi, saklı pay, tenkis, mirastan çıkarma, reddi miras ve mal rejimi tasfiyesi ayrıca değerlendirilmelidir.